Neurochirurgia

Iniekcje i kriolezja w leczeniu bólu odcinka szyjnego kręgosłupa

Ból szyi nie ma jednego źródła, dlatego nie ma też jednego zastrzyku „na kręgosłup szyjny”. Inaczej leczymy ból, który pochodzi ze stawów międzykręgowych, inaczej ból korzeniowy promieniujący do ręki, a jeszcze inaczej przewlekły ból w wybranych zespołach bólowych. W tym artykule opisujemy wyłącznie odcinek szyjny i trzy zastosowania zabiegów, które wykonujemy w Instytucie Chirurgii Barku (IChB) w Szczecinie.

Najpierw badanie: lekarz ocenia kark, ruchomość szyi i to, skąd promieniuje ból. Zdjęcie poglądowe.

Najpierw rozpoznanie

Zanim zaproponujemy jakikolwiek zabieg, ustalamy, skąd pochodzi ból. Lekarz pyta o charakter dolegliwości, bada szyję, ocenia czucie, siłę i odruchy w rękach, a następnie analizuje badania obrazowe. Zaburzenia czucia i osłabienie siły ręki to sygnały, że problem może dotyczyć korzenia nerwowego, a nie tylko mięśni i stawów. Obraz z rezonansu sam w sobie nie przesądza o wyborze zabiegu: zmiany zwyrodnieniowe widać u wielu osób, które nie mają bólu. O objawach i diagnostyce dyskopatii szyjnej piszemy szerzej w artykule Dyskopatia kręgosłupa szyjnego: objawy, rodzaje przepukliny, diagnostyka i leczenie.

Zabiegi w odcinku szyjnym nie zastępują leczenia całościowego. Zwykle są częścią planu, w którym ważną rolę odgrywa fizjoterapia, a ich celem jest zmniejszenie bólu na tyle, żeby można było wrócić do ruchu i ćwiczeń.

A. Ból pochodzący ze stawów międzykręgowych

Stawy międzykręgowe to małe stawy łączące sąsiednie kręgi. Przy przeciążeniu i zmianach zwyrodnieniowych mogą być źródłem bólu szyi, który często nasila się przy odchylaniu i skręcaniu głowy i może promieniować w okolicę karku, łopatki albo potylicy. Taki ból zwykle nie daje zaburzeń czucia ani osłabienia siły w ręce.

W tej sytuacji stosujemy:

• Blokadę, czyli podanie leku znieczulającego, ewentualnie razem ze sterydem, w okolicę bolesnego stawu. Ma zmniejszyć ból i stan zapalny, a jednocześnie pomaga potwierdzić, że to właśnie ten staw jest źródłem dolegliwości.
• Osocze bogatopłytkowe (PRP) u wybranych pacjentów. Nie jest to rutynowe postępowanie ani metoda o potwierdzonej przewadze nad innymi. Lekarz rozważa je indywidualnie i omawia z pacjentem jego możliwości i ograniczenia.

Iniekcje w okolicę stawów międzykręgowych mogą być wykonywane pod kontrolą USG, które pozwala zobaczyć struktury i poprowadzić igłę w wybrane miejsce. O technice i rodzaju kontroli obrazowej decyduje lekarz dla konkretnego zabiegu: nie wszystkie zabiegi w odcinku szyjnym wykonuje się pod USG. Kwasu hialuronowego w tej okolicy nie stosujemy.

Korzeń nerwowy wychodzi z kręgosłupa przez wąski otwór; jego ucisk daje ból promieniujący do ręki. Ilustracja poglądowa.

B. Ból korzeniowy

Ból korzeniowy powstaje, gdy uciśnięty lub podrażniony jest korzeń nerwowy wychodzący z kręgosłupa, na przykład przez przepuklinę krążka albo zwężenie otworu, przez który korzeń przechodzi. Typowo jest ostry, promieniuje z szyi przez łopatkę i bark w dół ręki, a może mu towarzyszyć mrowienie, drętwienie albo osłabienie siły w określonym obszarze ręki.

Przy takim bólu jedną z metod jest iniekcja w okolicę odpowiedniego korzenia nerwowego z zastosowaniem sterydu. Wykonujemy ją pod kontrolą RTG z użyciem ramienia C, czyli aparatu rentgenowskiego, który podczas zabiegu pokazuje kręgosłup i pozwala precyzyjnie zaplanować tor igły. Lek podaje się w okolicę korzenia, a nie do samego nerwu. Celem jest zmniejszenie zapalenia i bólu, żeby pacjent mógł funkcjonować i ćwiczyć, podczas gdy organizm stopniowo radzi sobie z przyczyną ucisku.

Ta procedura nie ma nic wspólnego z hydrodysekcją nerwów obwodowych, którą wykonuje się pod USG przy ucisku nerwu w okolicy nadgarstka i łokcia. O lekach i blokadach przy bólu korzeniowym piszemy też w artykule Ból korzeniowy przy dyskopatii szyjnej: leki, blokady i czego nie obiecywać.

C. Kriolezja w wybranych zespołach bólowych

Kriolezja to zabieg przezskórny, w którym lekarz wprowadza cienką sondę w pobliże wybranego nerwu przewodzącego ból, a końcówka sondy schładza go do bardzo niskiej temperatury. Nerw na pewien czas przestaje przewodzić sygnały bólowe, a jego osłonka pozostaje nienaruszona, więc z czasem nerw się regeneruje.

W odcinku szyjnym rozważamy ją tylko w wybranych zespołach bólowych i tylko po kwalifikacji. Warunkiem jest wcześniejsza blokada diagnostyczna, która pokazuje, że ból rzeczywiście przewodzi dany nerw i że takie leczenie może być zasadne. Kriolezja nie polega na zamrażaniu kręgosłupa ani korzeni nerwowych. Nie jest też tym samym co termolezja, czyli zabieg wykorzystujący wysoką temperaturę. Więcej o samej metodzie piszemy w artykule Kriolezja: leczenie bólu przewlekłego bez operacji.

Czego nie oczekiwać od zabiegów

Iniekcje i kriolezja zmniejszają ból, ale nie cofają zmian zwyrodnieniowych i nie usuwają przepukliny. Jeśli ucisk korzenia jest duży, objawy neurologiczne narastają albo ból nie ustępuje mimo leczenia, neurochirurg ocenia, czy potrzebne jest leczenie operacyjne. Jeśli pierwszy zabieg nie przynosi poprawy, to sygnał, żeby wrócić do diagnostyki, a nie powtarzać ten sam zabieg.

Najczęstsze pytania

Czy zastrzyk w kręgosłup szyjny to zastrzyk w nerw?
Nie. Przy bólu korzeniowym lek podaje się w okolicę korzenia nerwowego, pod kontrolą RTG, a nie do samego nerwu.

Czy wszystkie zabiegi w szyi wykonuje się pod USG?
Nie. Rodzaj kontroli obrazowej zależy od zabiegu: część iniekcji wykonuje się pod USG, a iniekcję w okolicę korzenia pod kontrolą RTG z ramieniem C.

Czy PRP jest lepsze od blokady?
Nie ma na to potwierdzenia. PRP rozważamy tylko u wybranych pacjentów i nie traktujemy go jako standardu.

Czy kriolezja zamraża kręgosłup?
Nie. Działa na wybrany nerw przewodzący ból, po wcześniejszej blokadzie diagnostycznej. Kręgosłupa ani korzeni nerwowych się nie zamraża.

Czy potrzebuję skierowania?
Nie. Na konsultację w IChB można umówić się bez skierowania.

Artykuł ma charakter informacyjny i edukacyjny. Nie zastępuje konsultacji lekarskiej. Decyzja o zabiegu wymaga indywidualnej oceny lekarza.